در نشست طرح طوفان ۲ مطرح شد: عکس «بیمارستان ناصر» از محمد سالم‌ از مرز هنر هم عبور کرده است!

به گزارش روابط‌عمومی پژوهشکده فرهنگ و هنر اسلامیبه نقل از  حوزه هنری، نشست «طرح طوفان ۲» با عنوان «هنر و تأملاتی در آثار هنری با موضوع غزه»، توسط پژوهشکده فرهنگ و هنر اسلامی، عصر روز سه‌شنبه بیس‌وچهارم مهرماه، در سالن اوستای حوزه هنری برگزار شد. این برنامه با حضور سعید فرجی؛ عکاس و مستندساز با گفتاری درباره عکس «بیمارستان ناصر» از محمد سالم، مسیحا ربیعی؛ طراح و مدرس دانشگاه با گفتاری دربارۀ نقاشی «شهید» از مرام‌علی، محسن صفایی‌فرد؛ کارشناس موسیقی با گفتاری دربارۀ قطعۀ «تلک قضیه» از گروه کایروکی و مجتبی مجلسی؛ طراح و ایده‌پرداز با گفتاری دربارۀ اجرای «به خانه رفتن» از مایک پار و محمدرضا وحیدزاده؛ منتقد و پژوهشگر هنر با گفتاری دربارۀ اثر خلق نشده از بنکسی برپا شد.

بنکسی کجاست؟

در ابتدای این برنامه محمدرضا وحیدزاده، منتقد و پژوهشگر هنر در شرح  اثر خلق نشده از بنکسی، گفت: این هنرمند، کار خود را در گمنامی در  انگلستان شروع کرد، اما به تدریج آنقدر رشد کرد که طبق نظرسنجی عمومی به محبوب‌ترین هنرمند بریتانیا تبدیل شد.

وی در ادامه اظهار داشت: این هنرمند که آثارش از مسائل اعتراضی خالی نبوده و همواره به مسأله فلسطین توجه داشته، بعد از جنگ غزه، روی توده میلگرد درهم تنیده‌ای، عکس یک گربه را طراحی کرد. آن را در صفحه شخصی‌اش قرارداد و نوشت  «من دیدم مردم دنیا بیشتر از تصاویر مظلومیت مردم فلسطین، به تصاویر بچه گربه‌ها علاقه دارند من هم این تصویر را می‌گذارم که مردم دنیا از تماشای آن لذت ببرند». 

این پژوهشگر گفت: حال سوال این است، در یک سال گذشته بنکسی کجاست؟ وی که به‌عنوان گران‌ترین هنرمند جهان همیشه نسبت به مسأله فلسطین  واکنش نشان داده، در یک سال اخیر نسبت به مسأله امروز غزه سکوت کرده و نه تنها بنکسی که دنیا در برابر آن سکوت کرده‌ است و فضای رسانه و دنیای هنری دارد با بی‌اعتنایی از کنار آن می‌گذرد، نکته مهم در این امر  قدرت هاضمه نظام سرمایه‌داری است که هر کسی و هر چیزی به خط قرمز این نظام نزدیک شود را می‌بلعد.

ماجرای یک «به خانه رفتن»

در ادامه برنامه، مجتبی مجلسی؛ طراح و ایده‌پرداز درباره اجرای «به خانه رفتن» از مایک پار این طور توضیح داد: ما اکت هنرمند را نداریم و نمی‌توانیم قضاوتی کنیم اما بازخوردهای رسانه‌های خارجی به این اثر و در کنار آن محرومیت این هنرمند در استرالیا قابل توجه است، چرا که در این سکوت و دستور اجباری و همگانی به دنیا که حرفی در مورد جنایات اسرائیل عنوان نشود، هنرمندی چون مارک، اثری مثل «به خانه رفتن» را خلق می‌کند آن هم در شرایطی که خود یک دست ندارد و  همین شرایط و  پرفورمنس در واقعی‌تر کردن ارائه هنرش موثر بوده و قدرمندترش می‌کند.

عکسی برای تماشا و دیگر هیچ

در ادامه برنامه سعید فرجی؛ عکاس و مستندساز درباره عکس «بیمارستان ناصر» از محمد سالم‌ اظهار داشت: برای ما که در عرصه عکاسی بحران فعالیت می‌کنیم، ماجرا کمی پیچیده و عمیق‌تر از زمان ثبت و انتشار این عکس است. محمد سالم‌ عکاس فلسطینی است که برای رویترز کار می‌کند و این نکته‌ای است که باید به آن توجه ویژه‌ای کرد.

وی در ادامه با مرور تاریخ عکاسان برجسته فلسطین و فراز و فرود آنها در انعکاس رسانه‌ای اتفاقات در فلسطین اظهار داشت: امروز آثار مهمی که از فلسطین به دست ما می‌رسد از کانال غربی‌ها عبور می‌کند اما باز اتفاق بزرگ در طوفان‌الاقصی افتاد؛ اینکه طوفان‌الاقصی یک  تصمیم کاملا فلسطینی است. آنها خود مولف هستند و رسانه کاملا بومی است.

این مستندساز ادامه داد: اما با وجود نگرانی بزرگ و همیشگی جامعه رسانه‌ای، گاهی قدرت یک عکس بیشتر از یک رسانه است، حال این عکس محمد سالم به نماد ظلم به فلسطین در جهان تبدیل شده است. این آن مادری است که جهان در کفن و مورد ظلم را در آغوش گرفته است.

وی تاکید کرد: با وجود اهمیت نوشته و زیرنویس درباره عکس‌ها، من معتقدم برای این عکس نباید زیرنویس نوشت، بلکه باید آن را نگاه کرد. این عکس از مرز هنر عبور کرده است، این عکس از محمد سالم‌ هم عبور کرده دیگر متعلق به محمد سالم‌ هم نیست، در واقع  هنر او از خودش هم عبور کرده است.

«تلک القضیه» صدای فلسطین

در ادامه محسن صفایی‌فرد؛ کارشناس موسیقی به ارائه توضیحاتی دربارۀ قطعۀ «تلک قضیه» پرداخت.

محسن صفایی‌فرد عنوان کرد: به‌عنوان مدیر موسیقی تلویزیون، از اینکه در این حوزه، قطعه در خور و شایسته‌ای در همراهی با جریان طوفان‌الاقصی ساخته نشده، شرمسارم و از محضر شما عذرخواهی می‌کنم. برای ادای دین و جبران کم‌کاری در پروژه‌ای که با عنوان «داستان موسیقی مقاومت جهان» به تازگی کلید خورده است در قسمتی به مسیر ساخت قطعۀ تامل‌برانگیز «تلک القضیه» پرداخته‌ایم. این قطعه موسیقی وایرال شده در فضای مجازی، اجرای چشم‌گیر و تامل‌برانگیزی دارد و  به‌طور کم‌نظیری در منطقه مورد استقبال مردم قرار گرفته است.

وی در ادامه اضافه کرد: چیزی که امروز ما با قطعۀ «تلک القضیه» میفهمیم این است که وجه جهانی هنر انقلاب و هنر اعتراضی در ایران کم‌تر دیده شده است، البته در گرافیک، نقاشی و شعر یک قدری جلوتر هستیم، اما در حوزۀ موسیقی فقدان‌های شدیدی داریم و کار برجسته‌ای تولید نشده است.

«تلک القضیه» وجدان‌های بیدار جهان را مخاطب قرار داد و اثرگذار شد، تاثرگذاری بر روی مخاطب یکی از جبهه‌هایی‌ست که در فضای فلسطین با آن درگیر هستیم و می‌تواند یک جریان مهم در موضوع فلسطین باشد.

هنرمندی رها شده از دنیای سانتی مانتال

در ادامه مسیحا ربیعی؛ طراح و مدرس دانشگاه گفت:  وقتی در آثار بزرگ جهان نگاه می‌کنیم، خالقان  همه این آثار در وضعیت مرزی به سر می‌برند. حال یکی از کسانی در چنین شرایطی قرار گرفته  مرام‌علی است. او در آثار ابتدایی‌اش هنرمند خیلی معمولی بوده و فضاهای مختلف و طبیعت‌های بی‌جان را نقاشی می‌کرده است.

از یک جایی به بعد، این خانم هنرمند درگیر وضعیت مرزی می‌شود، دنیای سانتی مانتال هنری خود را رها کرده و به سمت جنگ می‌رود و در عین حال نگاهش به جهان و فرم نقاشی و قلم زدن او هم عوض می‌شود.

ما در آثار او دیگر با جلوه‌های نور مواجه نیستم و با ضربه‌های محکم ناشی از تجربه‌های این تنش‌ها مواجهیم. دیگر برای او فرقی نمی‌کند جهان فردی‌اش بهم ریخته و این موقعیت جدید، هنرمند جدید را ساخته است و هر چقدر پیش می‌رود نگاه و ترکیب‌بندی او تغییر می‌کند، تنش‌ها را منعکس می‌کند و در  نهایت در تابلوی «شهید» او نوع ترکیب‌بندی و فضا و شور را می‌توان دید.