ترجمۀ کتاب «بازاندیشی مدرنیته؛ پسااستعمارگرایی و تخیل جامعه‌شناسانه» در مراحل پایانی است

بامبرا نویسندۀ کتاب استاد جامعه‌شناسی دانشگاه ساسکس و همچون بسیاری دیگر از محققان پسا استعمارگرا دارای اصالت هندی است. در این کتاب او  تلاش دارد تا از خلال بازخوانی تاریخ اندیشه و تحولات عینی و انضمامی فهمی عمیق‌تر از مفهوم مدرنیته و مباحث پیرامون آن به دست دهد.

بامبرا با ارجاع‌ متعدد به کارهای تاریخی متأخری که دربارۀ تحولات چند سدۀ اخیر صورت گرفته، تلاش می‌کند بستری را فراهم کند که از درون آن بتوان ورای کلیشه‌ها، پیش‌فرض‌ها و تعصبات قومی و نژادی به آنچه مدرنیته نامیده می­شود نگریست. در این راه او تفکیک ظریفی بین مدرنیته به مثابه مفهومی ارزشی و حاوی بار مثبت و مجموعه تحولات اجتماعی و فرهنگی اروپا که معمولاً تحت این عنوان شناخته می‌شوند، برقرار می‌کند. از نظر وی ما اغلب این دو موضوع را به اشتباه یکی می‌پنداریم. در حالی که اولی(مفهوم مدرنیته) توصیفی ارزشی از وضعیت است و‌ دومی(تحولات فرهنگی چند سده اخیر در غرب) صرفاٌ پدیده‌ای تاریخی محسوب می‌گردد. از نظر نویسنده یکی‌انگاری این دو موضوع مدرنیته غربی را به یک کل تمامیت‌خواه و تعین‌بخش به کل جهان و یا در بهترین حالت یک منبع اصلی برای تعریف و شعبه‌سازی مدرنیته‌های محلی تبدیل کرده است.   

نویسنده در ابتدای کتاب پیش‌فرضهای کل‌گرایانه و اروپامحور نهفته در تاریخ‌نگاری و علوم اجتماعی برآمده از دوره روشنگری اروپای جدید را هم به شکل نظری و هم در صورت جامعه‌شناسانه‌اش افشا می‌کند و به خوبی ربط میان این پیش‌فرض‌ها با تعریف اروپامحور از مدرنیسم و توجیهات استعماری حامی سلطه‌گری نظامی و فرهنگی غرب بر سایر جهان را یادآور می‌شود.

فصول بعدی کتاب توضیح دقیق استدلال نویسنده با ارجاع به رنسانس، انقلاب علمی و انقلاب صنعتی است. با تکیه بر کارهای تاریخی جدید متن کتاب ما را به اسطوره‌زدایی از این رخدادها دعوت کرده و می­کوشد نشان دهد که چگونه این تحولات در یک بستر جهانی و در پی انبوه تعاملات تجاری، فرهنگی و سیاسی بین اروپاییان و سایر اقوام و تمدن­های جهان رخ داده است. بدین ترتیب نویسنده بین وقایع تاریخی و برداشت تاریخ‌نگاران از آن وقایع تمیز قائل می‌شود و این را متذکر می‌شود که رخدادهایی مثل رنسانس یا تحولات علمی در حالت ایزوله به وقوع نپیوسته و صرفاٌ محصول ذهن زیبای مردمان ساکن اروپای خودبسنده و منزوی نبوده است.   

بامبرا بحث خود در این کتاب را بر مفهوم «تاریخ‌های متصل»، که از تاریخ‌نگار هندی سابرحمانیام وام گرفته است، متکی می­سازد. او با استخراج بحث‌های فلسفی و جامعه‌شناسانه جذاب و بدیع از دل ایدۀ تاریخ­های متصل هرگونه خاص‌انگاری و انفراد بخشی به تمدن‌ها را زیر سوال می‌برد. بدین ترتیب، او اروپامحوری نهفته در نظریات علوم انسانی مدرن، از مراحل آغازین آن (مثلاً در آرای امثال اسمیت و فرگوسن) تا نظریات متأخر پست مدرن و حتی پژوهشگران پسااستعمارگرایی، را آشکار ساخته و مورد نقادی قرار می­دهد.