به جای دستورالعمل‌های از پیش نوشته شده، مهارت فرزندپروری در عصر رسانه‌های نوین را فرا بگیریم

طهرانی در پاسخ به سوال محمدحسن یادگاری، پژوهشگر حوزه مطالعات رسانه و کارشناس مجری این نشست مبنی بر بهترین شیوه تربیتی در این خصوص گفت:  شاید «بهترین»، کلمه مناسبی در این جایگاه نباشد چرا که وقتی در خصوص شیوه نظارت بر فرزندان به ویژه در مورد بازی‌های رایانه‌ای صحبت می‌کنیم، در نسبت با انسانی حرف می‌زنیم که هر شخص ویژگی‌های منحصر به فرد خودش را دارد و بهترین‌ها در مورد افراد، بسترها و خانواده های مختلف، متفاوت است. یک آسیب جدی وجود دارد مبنی بر اینکه ما سیاستگذاران سوادرسانه ای و والدین فکر می‌کنیم که یک الگوی ایده‌آل و بهترینی وجود دارد که همه باید در آن قالب تعریف شوند.

این پژوهشگر سواد رسانه‌ای با بیان اینکه نظارت مقوله‌ای جدا از سایر مراحل زندگی فرد در فرآیند تربیتی نیست، ادامه داد: ما فرزندانی داریم که نسل رسانه محسوب می‌شوند و نزدیک به یک سوم از زمان خودشان را با رسانه‌های نوین که بازی‌های رایانه‌ای نیز جزء همین رسانه به حساب می‌آید، می‌گذرانند. بنابراین ما نمی‌توانیم بحث نظارت بر بازی کردن بچه‌ها را از دیگر مقوله‌های تربیتی‌مان جدا کنیم و همه این‌ها به صورت شبکه‌ای با همدیگر در ارتباط هستند.

سواد رسانه‌ای در ایران یک فرزند بدسرپرست است

مدرس سواد رسانه‌ای در پاسخ به سوالی درباره وضعیت سواد رسانه‌ای عنوان داشت: من هر وقت می‌خواهم در بحث سواد رسانه‌ای صحبت کنم می‌گویم که سواد رسانه‌ای در ایران یک فرزند بدسرپرست است. چرا؟ به دلیل اینکه در دام همان کلیشه‌ها افتاده است. مخاطب من در نگاه اول وقتی که در توئیتر، توئیتی را با هشتگ سواد رسانه‌ای می بینید، احساس می‌کند که با یک بازی سیاسی در رسانه مواجه است. یعنی چه؟ یعنی ما داریم می‌بینیم که سواد رسانه‌ای ابزاری برای رسیدن افراد و گروه‌های مختلف به اهداف شخصی و گروهی خودشان است. از آن جایی که سواد رسانه‌ای یک پایه علمی دارد، ضروری است که ما وضعیت سواد رسانه‌ای کاربران و ناظران را که اولین و مهم‌ترین آن‌ها والدین هستند را به صورت توصیفی مطالعه کنیم و ببینیم کجای کار ایستاده‌ایم و خانواده‌های ما در مواجهه و مدیریت مصرف رسانه‌ای خود و فرزندانشان چه می‌کنند، بعد ببینیم با وضعیت موجود چه سیاستگذاری را باید انجام دهیم و چطور باید پدرها و مادرها را برای یک نظارت کارآمد توانمند کنیم.

اهمیت الگوهای تربیتی نسبت به سواد رسانه‌ای

طهرانی با اشاره به مطالعات کیفی روی پدرو مادرها به لحاظ شیوه‌های مصرف رسانه‌ای در استفاده از بازی‌های کامپیوتری، به تشریح نتایج این پژوهش پرداخت و گفت: شیوه‌های نظارت بر استفاده فرزندان از وسایل ارتباطی و بازی‌های کامپیوتری به شدت از الگوهای تربیتی پدر و مادرها تبعیت می‌کند. این الگوهای تربیتی نیز نباید خیلی آگاهانه باشد یعنی هر چقدر نیز پدر و مادر ناخودآگاه دارند بر اساس یک نظام ارزشی تربیت فرزندشان را پیش می‌برند، مصرف رسانه‌ای فرزندان‌شان را نیز تحت تاثیر قرار می‌دهد.

وی افزود: اهمیت الگوی تربیتی بعضی اوقات بر سواد رسانه‌ای می‌چربد. من با پدر و مادری صحبت کردم که بسیار در زمینه سواد رسانه‌ای آگاه بودند و سواد خوبی داشتند ولی الگوی تربیتی‌شان یک الگوی استبدادی بود. قرار نیست ما با نظارت بر این مصرف رسانه‌ای فرزندمان، نگرانی، تشویش و آسیب بیشتری برای فرزندمان ایجاد کنیم.

فرآیند نظارت را به مثابه کنترل زمان و کرنومتر نبینیم

مدرس سواد رسانه‌ای در ادامه گفت: پدر و مادر ها فکر می‌کنند وقتی که ما از عنصر زمان در مدیریت مصرف رسانه‌ای حرف می‌زنیم باید بدانیم که بحث زمان مهم است ولی اولویت اول نیست. چیزی که مدیران و مربیان سواد رسانه‌ای به آن به عنوان رژیم مصرف توجه می‌کنند به جای اینکه معطوف بر تربیت یک گیمر پرسشگر باشد، انگار که نظارت را به مثابه یک کرنومتر در نظر گرفتیم. این یک روند بیمارگونه است که ما صرفاً به چقدر بازی کردن بچه ها حساس باشیم. ما باید دنبال چرایی این بازی کردن و اینکه چه بازی توسط فرزندمان انجام می‌دهد باشیم.

انتخاب جایگزین بازی کامپیوتری برای فرزند خود یک مهارت است

وی با بیان اینکه شناخت جایگزین کارآمد برای بازی رایانه‌ای خودش یک مهارت است، عنوان داشت: برای بحث جایگزینی نیز پدر ومادر‌ها باید خودشان به صورت فعالانه به این برسند که چه فعالیت جایگزینی برایش جواب می‌دهد. این کار مستلزم شناخت فرزند است. ضمن اینکه این فعالیت باید مثل بازی کردن برای بچه جذاب باشد. فعالیت جایگزین باید وزنی معادل همان بازی کردن برای بچه داشته باشد.

وی در پایان همکاری و مشارکت والدین را در بازی‌های رایانه‌ای از نقاط ضعف خانواده‌ها برشمرد و عنوان داشت: پدر و مادرها می‌گویند که ما حرف مشترک با نوجوان‌مان نداریم در حالی که حرف مشترک آن‌ها بازی است. والد می‌تواند بازی‌های دوکاربره تهیه کند و پا به پای فرزندش در این امر با او مشارکت کند. گفتگو با فرزند با نطق کردن متفاوت است و به این معناست که من در جایگاه برابر با فرزندم بنشینم و دیدگاه‌های همدیگر را نقد کنیم. ما حتی راجع به قوانینی که از یک سن به بعد برای مصرف رسانه‌ای فرزندمان می‌گذاریم باید گفتگو کنیم و نظرات او را بخواهیم و اتفاقاً نظر او را در نقاطی به کرسی بنشانیم. بنابراین گفتگو بحث اطلاع‌رسانی صرف نیست.