بررسی «شهرهای مولد کشاورزی» در نشست مساله شهر بررسی شد؛ چگونه شهرهای مصرفی به شهرهای تولیدی تبدیل می‌شوند؟

به گزارش روابط عمومی حوزه هنری؛ تازه‌ترین نشست مساله شهر «گفت وگوهای انتقادی میان اندیشمندان علوم انسانی، مدیران و طراحان شهری در باب شهر» با عنوان «شهرهای مولد کشاورزی» با حضور دکتر محمد هادی اسلامی، مجری طرح ملی شهرهای مولد کشاورزی استان هرمزگان، دکتر نواب میرزایی، مدیر عامل مهندسان مشاور پارهاس و همچنین سید فاضل سجادی معمار و پژوهشگر حوزه شهری به عنوان دبیر نشست برگزار شد.

ایده «شهرهای مولد کشاورزی»

در ابتدای این نشست سید فاضل سجادی با اشاره به این موضوع که شهرهای نسل جدید با توجه به کمبود امکانات شهری که در فضای جدی و حرفه‌ای مدیریتی ما طرح می‌شود بر خلاف شهرهای نسل قبل که شاید خوابگاهی و شهرهای حاشیه‌ای هستند و به عنوان شهرهای مستقل و کامل به آن‌ها فکر می‌شود، گفت: این شهرها اشتغال ورزی و معیشت را درون خودشان به عنوان مهم‌ترین مولفه ایجاد شهر پذیرفتند و متکی به شهر جانبی و یا مادر شهر برای امرار معاش نیستند.

وی افزود: موضوع دومی که وجود دارد این است که از شهرهای مصرفی به سمت شهرهای تولیدی حرکت‌کردن یک تغییر ژنتیکی می‌خواهد که بنظر می‌آید در این ایده در «شهرهای مولد کشاورزی» دنبال می‌شود و نظریه آن طرح شده است.

وی یادآور شد: این را در گفت‌و‌گوی میان یک مدیر دولتی و یک معمار و طراح شهری بررسی می‌کنیم که اولا چقدر امکانات با توجه اقتضائات، شرایط و امکانات ایران امروز موجود است و دوم اینکه چطور 
می‌توانیم با توجه به وضعیت فناوری،اجتماعی و معشیت در دنیای جدید به این سمت حرکت کنیم.

این پژوهشگر معماری اظهار داشت: در میان شهرهایی که ما در ایران این امر را دنبال می‌کنیم شهرهای حاشیه ساحلی جنوب ایران «مجموعه خلیج فارس و دریای عمان» است که بنظر می‌آید بسیار بیشتر از شهرهای دیگر هم قابلیت و امکان ایجاد شهرهای «مولد کشاورزی» را دارند و هم به لحاظ بکر بودن این امکان را دارند که ما بتوانیم با فراق بال بیشتر به سمت ایجاد شهرهای با منطق بیشتر و با الگوهای پایدارتر حرکت کنیم.

دکترمحمد هادی اسلامی در ادامه این نشست گفت: «طرح شمسه» یکی از مولفه‌های اصلی معماری ایرانی- اسلامی است. اگر بخواهیم اهداف شمسه را به صورت کلی بیان کنیم نماد بیرونی تمدن نوین ایرانی– اسلامی خواهد بود. «طرح شمسه» نماد کارآمدی نظام است. الگوی زندگی خوب را پیگیری می‌کند. به دیگر سخن می‌توان گفت زیباسازی شهری- نظم انضباط مدیریت شهری – امنیت که از منظرهای مختلفی همچون امنیت اقتصادی، اجتماعی، غذایی و امنیت شغلی که یکی از مولفه‌های اصلی زندگی خوب است که به نظر من اصلی‌ترین مولفه هاست.

طرح شمسه و تبدیل آن «طرح ملی شهرمولد کشاورزی»

وی یادآوری شد: «طرح شمسه» به «طرح ملی شهرمولد کشاورزی» تبدیل شد. با توجه به سیاست‌های بالادستی کشور که معتقد بودند در حوزه توسعه سواحل مکران و توسعه دریامحور می‌توان از ظرفیت‌های دریا مخصوصا در بخش جنوبی کشور استفاده شود و از این منطقه می‌توان به عنوان پیشران اقتصاد کشور استفاده شود به ما این پیشنهاد کار داده شد.

اسلامی افزود: اگر بخواهیم به حوزه کشاورزی ورود کنیم باید بعد درون‌زایی بر اساس ظرفیت‌های درونی و استعدادهای دورنی کشور را مورد توجه قرار دهیم و بر اساس آن کار کنیم. در مرحله اول باید بدانیم در کشاورزی چه اتفاقی می‌افتد و نظام مساله کشاورزی کشور را بشناسیم. کشاورزی در ایران عموما سنتی و فاقد فناوری‌های نوین است و بهربرداری پایین از صنعت کشاورزی را داریم. به دیگر سخن می‌توان گفت کشاورزی ما عموما ثروت‌آفرین نیست و سهم کشاورزی در تولید ناخالص ملی و حضور در بازار بزرگ منطقه ناچیز است.

وی بیان کرد: اگر بخواهیم خیلی خلاصه بگویم که در کشاورزی مخصوصا کشاورزی روستایی چه اتفاقی افتاده می‌توان گفت ما یک کشاورزی غیر اقتصادی داریم، از طرفی شهرهای فعلی ما هم کاملا متراکم و مصرف‌گرا هستند.

ارائه راه حل‌ها بر اساس الگوهای جدید

وی یادآور شد: برای این مشکل که نیاز به یک راه‌حل اساسی دارد باید یک الگوی جدیدی ارائه کنیم که علاوه بر مزیت‌ها و جذابیت‌های زندگی شهری امکان تولید کشاورزی و تولید اشتغال و درآمد پایدار که از مولفه‌های زندگی خوب است، را داشته باشد. به طوری که مردم از شهرهای مصرف‌گرایی به سمت شهر و سکونتگاه‌های جدید و مولد حرکت کنند. باید شرایط را به گونه‌ای فراهم کنیم که مردم مشتاق مهاجرت از شهرها به سمت روستاها باشند.

وی افزود: برای «طرح ملی شهرمولد کشاورزی» اقداماتی شکل گرفته و زمین‌های مختلفی در عرصه جنوبی با کیفیت‌های مختلف و با موضوعات مختلف شناسایی شده است. ما می‌توانیم در جنوب کشور با ترکیب ظرفیت‌های درونی کشورمان هم جمعیت‌ها را از شهرها به شهرهای مولد ببریم و هم یک زندگی خوب را به مردم اهدا کنیم.

تحول در شهرسازی

در ادامه این نشست دکتر نواب میرزایی گفت: در دوره پهلوی، بخصوص پهلوی دوم نظام شهرسازی ما به شکلی که امروز داریم، شکل می‌گیرد. به عبارتی تشکیل وزارت آبادانی و مسکن که بعد به “مسکن و شهرسازی” تغییر نام پیدا می‌کند، شکل می‌گیرد و در ادامه تشکیل شورای عالی نمای شهرسازی به وجود می‌آید. این اتفاقات در دهه ۴۰ رخ می‌دهد و تا دوران پهلوی بخصوص پهلوی دوم، ما به لحاظ عملکردی فاصله‌ای بین شهر و روستا نمی‌بینیم.
میرزایی عنوان کرد: بعد از تغییر و تحولات شهرسازی در دوره پهلوی دوم ساز و کار جدید در شهرسازی شکل گرفت و الگوی نظامات شهرسازی و نظامات برنامه‌ریزی فضایی ما با سیر تاریخی تجربه زیسته ما که در گذشته بوده تغییر کرد. البته در حال حاضر نیز وضعیت شهرسازی ما نیز به همین شکل است و تا این روند تغییر نکند، نمی‌توان مساله و مشکلات شهر حل را حل کرد. اولین و مهم‌ترین مساله در عملکرد شهر و منطقه پیرامونی آن یکپارچگی بودن آن است. ما باید بیاندیشیم که چگونه عملکردها را یکپارچه کنیم.

وی اظهار داشت: این نظامات شهرسازی که در حال حاضر وجود دارد نظامات غربی است. می‌توان گفت درواقع الگوبرداری از نظامات شهرسازی غرب است.

وی یادآور شد: ما به شکل دیگری نیاز کالبدی را مدیریت می‌کردیم. باید به همان الگو برگردیم اما نکته‌ای که وجود دارد این است که باید الگوهایمان را با توجه فناوری‌های جدید امروزی کنیم و موضوعات جدیدی که امروزه در فعالیت‌های خدمات و صنعت کشاورزی با آن درگیر هستیم را بتوانیم پاسخگو باشیم.

میرزایی خاطرنشان کرد: نگاه ما به صنعت، صنعت بزرگ است. به بیان ساده‌تر بنگاهای بزرگ مقیاس که خارج از شهر ساخته می‌شود منجر به جدا شدن شهر از بستر کارکردی و عملکردی خود می‌شود. «قانون حریم» یکی از معظلات است که با نگاه پارگی فعالیت‌ها به وجود آمده است و بعد حریم را رها می‌کنیم و روستاهای داخل آن را تخلیه کنیم و این اتفاقات به سوداگری زمین تبدیل می‌شود و حاشیه‌نشینی، پسماند و تمام کیفیت‌های محیطی‌اش را از دست می‌دهد. حریمی که در دوران تاریخی ما پشتیبان شهر بود به معظل شهر تبدیل می‌شود. این نگاه برای شهرهای ما قانونی می‌شود و در ادامه صنعت کشاورزی از شهر اخراج می‌شوند و شهر به آن جایی که فقط خدمات ارائه می‌دهد تبدیل می‌شود و در نتیجه مهاجرت به شهرها زیاد می‌شود.