کتاب “میراث مقدس و جنگ ناتمام” نوشته اسماعیل نوده فراهانی است و در پژوهشکده فرهنگ و هنر اسلامی انتشار خواهد یافت. در زیر معرفی این اثر را می خوانیم.

نوشتار حاضر محصول نوعي كنجكاوي درباره كاروان‏هاي راهيان نور است كه پس از نخستين حضور نگارنده در اين كاروان‎ها (1389) پديد آمد و سپس در قالب پايان‏نامه دوره كارشناسي‎ارشد (1391- 1390) پيگيري شد و سرانجام پس از بازنگري‏هاي تكميلي (1396) صورت مدون‏تري يافت تا اينك در اختيار خوانندگان و اهل نظر قرار ‏گيرد.

در سال‎هاي گذشته برخي از گروه‏ها و جريانات فكري، تلاش كرده‏اند تا از طريق انتخاب موضوعات ديني در امر پژوهش و زدودن مباحثي كه آشكارا غيراخلاقي به نظر مي‏رسيدند- از منابع آموزشي- اقدام به اسلامي‏سازي علوم انساني نمايند. به موازات اين جريان، گروهي ديگر درصدد برآمدند تا بواسطه چون و چرا و آشنايي‏زدايي درباره مبادي و مباني تمدن و علم غربي به رهيافت‏هايي براي اعتلاي علوم انساني بومي و بالاخص علوم اجتماعي اسلامي- ايراني دست يابند. گروه‏هاي مرتبط با جريان سوم نيز تلاش كردند تا از طريق اصلاح و بازانديشي در چارچوب‎هاي روشي و طرح مباحث هستي‏شناسي و انسان‏شناسي اسلامي به اين مهم نائل شوند.

با اين وجود، به نظر مي‏رسد حلقه مفقود يا مهجور اقدامات فوق اهتمام بر مطالعه و بررسي موضوعاتي است كه در نسبت مستقيم با انقلاب اسلامي قرار داشته‏اند. از اين جهت، تحقق جامعه ديني و رفتارهاي اجتماعي مؤمنان به غيب و به عبارتي، امور غيرقابل توجيه با منطق جهان و انسان غربي، بهترين بستر دستيابي به علم غيرغربي در خلال توصيف و تبيين- و نه تغيير و تجويز- است. در چنين شرايطي بايد زمينه‏اي فراهم شود تا فارغ از چارچوب‏هاي علم مدرن و بيرون از دايره تنگ قضاوت‏هاي آن، خود پديده اجتماعي لب به سخن بگشايد و چيستي و چرايي خود را بازگويد. انتخاب راهيان نور به عنوان موضوع پژوهش با چنين استدلالي صورت پذيرفته است.

در حال حاضر سه نوع «راهیان نور» وجود دارد: راهیان نور تجربه شده، راهیان نور دیده شده، راهیان نور تحقیق شده. راهیان نور تجربه شده یعنی همین کاروان هایی که سالیانه عده ای از مردم را برای بازدید از مناطق عملیاتی به جنوب و غرب کشور می برند و همه زائران آن، این اردو را به نوعی زیسته و تجربه کرده اند. دوم «تصویر راهیان نور» یا راهیان نور رسانه ای شده است. یعنی کاروان هایی که شبکه های تلویزیونی، رادیویی، وبسایت ها، وبلاگ ها، مطبوعات، فیلم ها و رمان ها ترسیم و بازنمایی کرده اند که آن را «راهیان نور دیده شده» می نامیم؛ زیرا ما تصویر یا بازنمایی دائمی ای از آن را می بینیم یا می شنویم. سوم «راهیان نور تحقیق شده» است. یعنی کاروان هایی که برنامه ریزان، مدیران، محققان و متخصصان آن را در کتاب ها، مجلات، گزارش ها و تحقیقات، ترسیم و شناسایی کرده اند؛ این یخش بسیار خلوت است.

 

راهيان نور پايگاه جدال ميان دو استعاره متفاوت از دفاع مقدس است؛ دفاع مقدس موزه‏اي و دفاع مقدس ساري و جاري. دفاع مقدس موزه‏اي، تفكري است كه جنگ را تمام شده مي‏بيند و به نامگذاري بزرگراه‎ها به نام شهدا و محصور كردن شهيد در گورهاي يكدست و استاندارد بسنده مي‏كند. دفاع مقدس موزه‏اي از گورستان محاصره 1942 در شوروي الگو مي‏گيرد و جنگ را به اسطوره‏هاي همت و باكري محدود مي‏كند و راه شهدا را دست‏نيافتني مي‏سازد. اما دفاع مقدس جاري و ساري نظر متفاوتي دارد: «خداوندا، اين دفتر و كتاب شهادت را همچنان به روي مشتاقان باز و ما را هم از وصول به آن محروم مكن. خداوندا، كشور ما و ملت ما هنوز در آغاز راه مبارزه‏اند و نيازمند به مشعل شهادت، تو خود اين چراغ پر فروغ را حافظ و نگهبان باش. خوشا به حال اين ملت، خوشا به حال شما زنان و مردان، خوشا به حال جانبازان و اسرا و مفقودين و خانواده‏هاي معظم شهدا و بدا به حال من كه هنوز مانده‏ام و جام زهرآلود قبول قطعنامه را سر كشيده‏ام و در برابر عظمت و فداكاري اين ملت بزرگ احساس شرمساري مي‏كنم. و بدا به حال آناني كه در اين قافله نبودند… »

این کتاب توسط پژوهشکده فرهنگ و هنر اسلامی به زودی منتشر خواهد شد.

بدون دیدگاه

ارسال پاسخ